Dobór właściwego kleju przemysłowego może skrócić produkcję mebli, jeżeli produkt jest dopasowany do materiałów, sposobu aplikacji, prędkości linii i czasu potrzebnego na uzyskanie wytrzymałości wstępnej. Najszybszy klej nie zawsze będzie jednak najlepszy. Zbyt krótki czas otwarty, niewłaściwa lepkość albo niedopasowanie produktu do maszyny mogą zwiększyć liczbę poprawek i zamiast przyspieszyć pracę, doprowadzić do przestojów.

W zakładzie meblarskim czas klejenia nie oznacza wyłącznie momentu pomiędzy naniesieniem produktu a połączeniem elementów. Trzeba uwzględnić również przygotowanie kleju, nagrzewanie urządzenia, nanoszenie, docisk lub prasowanie, czyszczenie instalacji, zmianę koloru oraz czas, po którym element może zostać przekazany do dalszej obróbki.

Dlatego klej powinien być dobierany nie tylko do drewna, płyty MDF czy obrzeża ABS. Musi pasować do całego procesu produkcyjnego. Inne wymagania ma szybka okleiniarka, inne prasa do forniru, a jeszcze inne stanowisko ręcznego montażu mebli.

Dlaczego rodzaj kleju wpływa na tempo produkcji mebli?

Rodzaj kleju wpływa na czas przygotowania stanowiska, szybkość nanoszenia, długość docisku oraz moment, w którym element można bezpiecznie poddać dalszej obróbce.

W tradycyjnym stolarstwie przygotowanie spoiwa mogło rozpocząć się na długo przed właściwą pracą. Klej glutynowy w perełkach trzeba namoczyć, poczekać na jego napęcznienie, a następnie podgrzać w kąpieli wodnej. Jak wskazuje Meblopol:

„Proces przygotowania kleju jest dość długi (co z pewnością drobnym mankamentem) i wynosi od 3-4 godzin”

(źródło: Meblopol).

W renowacji mebli lub tradycyjnym fornirowaniu ten czas może być akceptowalny, ponieważ klej glutynowy ma właściwości cenione w pracach konserwatorskich. W seryjnej produkcji kilkugodzinne przygotowanie każdej porcji utrudniałoby jednak płynne planowanie zleceń. Z tego powodu zakłady korzystają z klejów dyspersyjnych, termotopliwych, poliuretanowych i innych rozwiązań przeznaczonych do konkretnej technologii.

Czy nowoczesny klej przemysłowy jest zawsze gotowy do natychmiastowego użycia?

Nie każdy klej przemysłowy można nanosić natychmiast po otwarciu opakowania, ale jego przygotowanie jest zazwyczaj łatwiejsze do włączenia w powtarzalny cykl produkcyjny.

Kleje dyspersyjne PVAc są często dostarczane w płynnej postaci i mogą być nanoszone ręcznie albo maszynowo. Przed rozpoczęciem pracy trzeba jednak sprawdzić temperaturę produktu, lepkość, warunki magazynowania oraz zalecenia dotyczące mieszania.

Kleje termotopliwe EVA i APAO wymagają rozgrzania do temperatury roboczej. Nie trzeba ich wcześniej rozpuszczać w wodzie, ale uruchomienie maszyny i stabilizacja temperatury również zajmują czas. Reaktywne kleje PUR dodatkowo wymagają odpowiedniej ochrony przed wilgocią i przestrzegania procedur czyszczenia.

Przy produktach dwuskładnikowych dochodzi jeszcze dokładne dozowanie oraz mieszanie składników. Każda technologia ma więc własny etap przygotowania. Różnica polega na tym, że w dobrze zaplanowanej produkcji można go przewidzieć, kontrolować i połączyć z pracą maszyny.

Jaki klej wybrać do montażu elementów drewnianych?

Do montażu drewna i materiałów drewnopochodnych często stosuje się kleje PVAc lub PUR, dobierając je do warunków użytkowania, oczekiwanego czasu otwartego i wymaganej odporności połączenia.

Kleje PVAc są wykorzystywane między innymi do połączeń kołkowych, klejenia elementów z drewna litego, materiałów drewnopochodnych oraz łączenia na miniwczepy. W produkcji znaczenie ma czas otwarty, czas prasowania i wytrzymałość wstępna. Produkt powinien pozwolić na spokojne złożenie elementów, ale nie może niepotrzebnie blokować prasy lub stanowiska montażowego.

Kleje PUR rozważa się szczególnie wtedy, gdy połączenie ma być odporne na wilgoć lub gdy klejone materiały są trudniejsze. Trzeba jednak uwzględnić sposób utwardzania oraz czas potrzebny do uzyskania właściwości wymaganych przed dalszą obróbką.

Wybierając klej montażowy, warto sprawdzić:

• gatunek i wilgotność drewna,
• chłonność łączonych materiałów,
• czas potrzebny na złożenie konstrukcji,
• czas i siłę docisku,
• temperaturę hali oraz materiałów,
• oczekiwaną odporność spoiny,
• sposób nanoszenia kleju,
• tempo odbioru elementów ze stanowiska.

Jak klej termotopliwy przyspiesza oklejanie obrzeży?

Klej termotopliwy umożliwia szybkie ustabilizowanie obrzeża po schłodzeniu, dzięki czemu element może przejść bezpośrednio do kolejnych agregatów okleiniarki.

W produkcji obrzeży stosuje się przede wszystkim kleje EVA, PUR i APAO. Produkt jest topiony, nanoszony na krawędź płyty, a następnie łączony z obrzeżem za pomocą zespołu dociskowego. Proces może odbywać się w sposób ciągły, bez wielogodzinnego prasowania każdej formatki.

Szybkość nie zależy jednak wyłącznie od rodzaju kleju. Musi on mieć parametry odpowiadające prędkości posuwu. Jeśli czas otwarty jest zbyt krótki, warstwa może zacząć stygnąć przed dociskiem. Jeżeli klej nie topi się wystarczająco szybko, przy wyższej prędkości maszyna może nanosić go nierównomiernie.

Czy klej PUR pozwala przyspieszyć produkcję?

Klej PUR może usprawnić produkcję wymagających mebli, ale jego największą zaletą nie zawsze jest najkrótszy czas procesu, lecz wysoka odporność gotowego połączenia.

W oklejaniu krawędzi PUR jest stosowany między innymi przy meblach kuchennych, łazienkowych oraz elementach narażonych na wilgoć i podwyższoną temperaturę. Po schłodzeniu następuje jeszcze reakcja z wilgocią, która prowadzi do utworzenia odpornej spoiny.

Element może być stabilny wystarczająco wcześnie, aby przejść kolejne etapy produkcji, ale pełne właściwości połączenia rozwijają się później. Nie należy więc utożsamiać czasu pozwalającego na przeniesienie formatki z czasem całkowitego utwardzenia kleju.

Technologia PUR wymaga również zaplanowania czyszczenia agregatu, postoju maszyny i zabezpieczenia niewykorzystanego produktu. Jeśli zakład często przerywa produkcję albo wykonuje krótkie serie, te czynności mogą wpłynąć na rzeczywistą wydajność.

Kiedy lepszym wyborem będzie klej EVA?

Klej EVA może być bardziej praktyczny w standardowej produkcji, w której liczą się prostsza obsługa, częste zmiany zleceń i sprawne uruchamianie okleiniarki.

EVA jest powszechnie stosowany do oklejania prostych krawędzi obrzeżami ABS, PVC, PP, HPL, melaminowymi, papierowymi i wykonanymi z drewna. Połączenie stabilizuje się podczas chłodzenia, a obsługa systemu jest zwykle mniej wymagająca niż przy kleju reaktywnym.

Nie oznacza to, że EVA będzie odpowiedni do każdego mebla. W zabudowie narażonej na wodę, parę i wysoką temperaturę może nie zapewnić takiej odporności jak właściwie zastosowany PUR. Szybsza lub łatwiejsza obsługa nie powinna prowadzić do wyboru produktu niedopasowanego do warunków użytkowania.

Jak klej wpływa na czas okleinowania i prasowania płyt?

Przy okleinowaniu powierzchni ważne są czas otwarty, temperatura procesu, rodzaj prasy i szybkość uzyskiwania wytrzymałości pozwalającej na wyjęcie elementu.

Do klejenia fornirów, laminatów i folii wykorzystuje się między innymi kleje PVAc, EVA i PUR. Proces może przebiegać w prasie na zimno, na gorąco albo w prasie membranowej. Zastosowanie temperatury często pozwala przyspieszyć wiązanie, ale produkt musi być do tego przeznaczony.

Zbyt wczesne otwarcie prasy może prowadzić do przesunięcia okleiny, powstawania pęcherzy i rozwarstwienia. Przetrzymywanie elementu znacznie dłużej, niż wymaga tego technologia, niepotrzebnie ogranicza wydajność urządzenia.

Warto więc określić nie tylko czas prasowania jednej partii, lecz również:

• czas nanoszenia kleju na wszystkie elementy,
• czas potrzebny na załadunek prasy,
• okres dopuszczalny przed dociskiem,
• temperaturę płyt i oklein,
• czas rozładunku i czyszczenia,
• moment, w którym element może być obrabiany.

Czy szybko schnący klej zawsze zwiększa wydajność?

Nie, klej schnący lub chwytający zbyt szybko może utrudnić prawidłowe ustawienie elementów i zwiększyć liczbę wadliwych połączeń.

Przy krótkich połączeniach wykonywanych automatycznie szybkie wiązanie może być zaletą. Przy ręcznym składaniu dużej konstrukcji pracownik potrzebuje jednak czasu na naniesienie kleju, ustawienie wszystkich części i uruchomienie docisku.

Jeśli czas otwarty jest krótszy niż rzeczywisty czas montażu, część spoiny może zacząć tracić zdolność zwilżania powierzchni jeszcze przed zamknięciem połączenia. Gotowy mebel może wyglądać poprawnie, ale jego wytrzymałość będzie niższa.

Dobry klej produkcyjny nie powinien być po prostu najszybszy. Powinien pasować do czasu pracy ludzi i maszyn na danym stanowisku.

Jak czyszczenie urządzeń wpływa na całkowity czas klejenia?

Czas czyszczenia może mieć znaczący udział w całym procesie, zwłaszcza przy częstych zmianach kleju, koloru lub technologii.

Resztki materiału w zbiorniku i na wałku nanoszącym mogą się przypalać, utwardzać albo tworzyć zanieczyszczenia trafiające później do spoiny. Pominięcie konserwacji przyspiesza pracę tylko pozornie, ponieważ prowadzi do nierównego nanoszenia, przestojów i konieczności usuwania wad.

Przy planowaniu produkcji trzeba uwzględnić:

• rozgrzanie i opróżnienie agregatu,
• zastosowanie odpowiedniego środka czyszczącego,
• zmianę koloru kleju,
• zabezpieczenie układu na czas postoju,
• usunięcie osadów z dysz i wałków,
• kontrolę temperatury po ponownym uruchomieniu.

Produkt łatwy w aplikacji, ale wymagający długiej procedury po każdej krótkiej serii, nie zawsze okaże się najbardziej wydajnym rozwiązaniem dla niewielkiego zakładu.

Jakie błędy najczęściej wydłużają proces klejenia?

Produkcję najczęściej spowalnia nie sam klej, lecz jego niewłaściwe przygotowanie, ustawienie maszyny albo brak powtarzalnej procedury pracy.

Do częstych błędów należą:

• stosowanie jednego kleju do zbyt wielu różnych zastosowań,
• niedopasowanie czasu otwartego do tempa montażu,
• praca przy nieprawidłowej temperaturze,
• zbyt duże lub zbyt małe naniesienie,
• przekazywanie elementu do obróbki przed uzyskaniem odpowiedniej wytrzymałości,
• brak kontroli wilgotności drewna,
• niewłaściwy docisk albo czas prasowania,
• używanie kleju przechowywanego niezgodnie z zaleceniami,
• nieregularne czyszczenie urządzeń.

Zmiana produktu bez sprawdzenia tych czynników może nie przynieść poprawy. Zakład nadal będzie tracił czas na poprawki, a przyczyna problemu pozostanie nierozpoznana.

Jak dobrać klej przemysłowy do konkretnego stanowiska?

Klej należy dobierać na podstawie materiałów, maszyny, tempa produkcji, warunków użytkowania gotowego mebla i możliwości organizacyjnych zakładu.

Przed wyborem produktu warto zebrać informacje o:

• rodzaju łączonych powierzchni,
• prędkości linii lub czasie montażu ręcznego,
• sposobie nanoszenia,
• temperaturze procesu,
• docisku oraz wyposażeniu prasy,
• wymaganej odporności na wodę i temperaturę,
• długości serii produkcyjnej,
• częstotliwości zmian materiału i koloru,
• czasie, po którym element trafia do dalszej obróbki.

Najlepszy klej przemysłowy to nie zawsze produkt, który wiąże najszybciej, lecz taki, który jest dopasowany do materiałów, maszyny i organizacji pracy w zakładzie. Prawidłowy dobór kleju PVAc, EVA, PUR lub APAO pozwala ograniczyć przestoje, poprawki i straty materiałowe bez obniżania trwałości gotowych mebli.